Չի կարելի սոցիալիզմ կառուցել Արևմուտքի վարկերով

 

Այս պատմությունը այն մասին է, որ Համաշխարհային բանկը, Արժույթի միջազգային հիմնադրամը և այլ միջազգային ֆինանսական կառույցները գտնվում են Ամերիկայի վերահսկողության տակ, որոնք ծառայում են որպես լրացուցիչ գործիքներ Միացյալ Նահանգների շահերը առաջ մղելու և այլ երկրներին ստրկացնելու համար:

Հայտնի է, որ 1980-ականների սկզբին Լեհաստանում սոցիալիստական համակարգի վերացման լուրջ սպառնալիք է առաջացել: Բայց ռազմական դրության ներդրման և Խորհրդային Միության զգալի նյութական և ֆինանսական օգնության շնորհիվ ճգնաժամը հնարավոր եղավ նվազեցնել: Վ. Յարուզելսկին, որի ձեռքում էր ամբողջ իշխանությունը Լեհաստանում, կոշտ միջոցների ներդրման միջոցով, կարողացավ հասնել քաղաքական և տնտեսական իրավիճակի կայունացմանը ։ Իշխանությունները սկսել են երկխոսություն զարգացնել ընդդիմության հետ, որպեսզի թույլ չտան կրկնակի պայթյուն ։ 1984 թվականին Լեհաստան է այցելել Հռոմի պապ Պողոս Երկրորդը, նրա այցից հետո երկու կողմերից փոխզիջման գնալու հակումն ուժեղացել է:

1985 թվականին Լեհաստանում տեղի ունեցան երկու կարևոր քաղաքական իրադարձություններ. Վ. Յարուզելսկին ընտրվեց Լեհաստանի նախագահ և տեղի ունեցան Սեյմի ընտրությունները: "Համերաշխությունը" կոչ է արել ընտրողներին բոյկոտել: Բայց խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցությունը կազմել է 78 տոկոս, ինչը իշխանությունների մեծ քաղաքական հաջողությունն էր և խոսում էր լեհական հասարակության մեջ "Համերաշխության" ազդեցության նվազման մասին: Ընտրություններից հետո հայտարարվեց քաղաքական համաներում, և "Համերաշխության" առաջնորդները օրինական կերպով վերսկսեցին իրենց գործունեությունը։ Դա հանգեցրեց Արևմուտքի հետ հարաբերությունների բարելավմանը, որը 1987 թվականին վերացրեց 1981 թվականին սահմանված տնտեսական պատժամիջոցները ։ Լեհաստանին ընդունել են ԱՄՀ-ում, իսկ նրա պարտքերը վերակազմավորել են ։ Փաստորեն, դա նշանակում էր, որ Լեհաստանը հայտնվեց Արևմուտքի ձեռքում , հսկայական ֆինանսական պարտքի (30 միլիարդ դոլար) պատճառով, քանի որ այժմ Լեհաստանը պետք է կատարեր Արևմուտքի որոշակի պայմաններ:

1988-ի սկզբին սկսվում է տնտեսական բարեփոխումը ՝ սահմանափակելով պետության դերը տնտեսության կառավարման գործում: Լեհաստանի իշխանությունները նպատակաուղղված գնում էին շուկայական տնտեսություն ստեղծելու: Սակայն Արևմուտքին, տնտեսության ազատականացման այս գործընթացները բավարար չէին, Արևմուտքը ձգտում էր քաղաքական իշխանությունից զրկել կոմունիստներին և իշխանության բերել իր խամաճիկներին ։

1988-ին Լեհաստանի կառավարությունը, ԱՄՀ-ի առաջարկությունների համաձայն, գնաց գների զգալի բարձրացման: 40 տոկոսով բարձրացվել են շաքարավազի, մսի,կարագի, հացի գները, 50 տոկոսով ՝ կոմունալ և վարձավճար, 60 տոկոսով ՝ բենզին և այլն: Այս ամենը պայթեցրել է իրավիճակը երկրում և առաջացրել բնակչության դժգոհությունը։ Այս պայմաններում ձեռնարկությունների ղեկավարները սկսեցին բարձրացնել աշխատավարձերը։ Երկրում սրվել է գնաճը։ Սոցհարցումների համաձայն ՝ բնակչության 89 տոկոսը երկրի տնտեսական իրավիճակը բացասական է գնահատել։ Լեհաստանում տիրող իրավիճակի վրա ճնշում է գործադրվել նաև արտաքին պարտքը, որն այս պահին աճել է 39 միլիարդ դոլարով ։ Մի խոսքով, Արևմուտքն իր ֆինանսական և այլ գործիքների միջոցով սրեց իրավիճակը Լեհաստանում, ստեղծեց տնտեսության արհեստական ճգնաժամ, բնակչության դժգոհությունը իշխանությունից ՝ այդպիսով պարարտ հող ստեղծելով իր խամաճիկների գործունեության համար։

Օգտագործելով այս ծանր իրավիճակը ՝ ընդդիմությունն իր կողմը գրավեց մեծամասնության հանրային կարծիքը ՝ իր քաղաքական նպատակներին հասնելու համար ։ Ի վերջո, 1990-ին Լեհաստանի նախագահ դարձավ հակակոմունիստ Լեխ Վալենսան: Իսկ Լեհաստանի միավորված աշխատավորական կուսակցությունը (PZPR), որն ավելի քան քառասուն տարի իշխող կուսակցություն էր Լեհաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, հայտարարել է իր գործունեության դադարեցման մասին եւ վերանվանվել Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցության: Սոցիալիզմը Լեհաստանում պարտություն կրեց, քանի որ չի կարելի սոցիալիզմը կառուցել Արևմուտքի վարկերով ։ Եթե ԱՄՀ-ն նման ակտիվ դեր է խաղացել սոցիալիստական Լեհաստանի տնտեսության մեջ Խորհրդային Միության տարիներին, ապա միանգամայն ակնհայտ է, որ ԱՄՀ-ն մեր ժամանակներում ոչ պակաս դեր է խաղում Լեհաստանի տնտեսության մեջ։